tirsdag 16. juli 2019

Jomfru Maria av Karmelberget

I dag 16. juli er ein viktig dag i kyrkjeåret, men ein særleg viktig dag i Karmel. Vi feirar minnedagen for Jomfru Maria av Karmelberget, også kalla vår Frue av Karmelberget.
Karmelberget er sentralt i Karmels spiritualitet og har gjeve navn til ordenen.  I flg. 2. Kongebok oppheldt profeten Elias og hans disiplar seg her, han er den store inspirator og forberedar for det som skulle koma. På 1200 talet slo mange einbuarar seg ned på og rundt Karmelberget, og etterkvart fekk dei ein ordensregel av patriark Albert av Jersusalem ,og vart godkjent av paven i 1226. Eit stykke ut på 1200 talet vart munkane tvungne til å forlata karmelberget og kom etterkvart til Europa. Simon Stock vart den første ordensgeneral. Iflg. tradisjonen viste Jomfru Maria seg for han 16. juli 1251 ikledd karmelittanes drakt, ho gav han det brune skapularet som teikn på frelsa og forbundet med Gud. Det er bakgrunnen for feiringa av denne dagen, og naturleg nok er Jomfru Maria av Karmelberget den som held si hand over og vernar alle karmelittar.



I dag er Jomfru Maria blitt gitt oss til mor. I dag har hun vist oss sin miskunn. I dag synger hele Karmel av fryd mens vi feirer festen for henne som har gitt oss navn.

søndag 14. juli 2019

Forkledd i dei teologale dyder

Dei teologale dyder, tru, håp og kjærleik,  som Paulus refererar til i Første Korintarbrev 13.13 er teologale avdi dei  knyter oss direkte til Gud, og gjer det mogleg å bli meir og meir opne for Han.
Biskop og kardinal Anders Arborelius skriv: " Kontemplationen är en mystisk nåd, men samtidigt någonting väldigt konkret. Tron, hoppet, och kärleken, de tre  teologale dygderna, kan växa i oss och göra oss mer öppna for Herren. De förenar oss direkte med honom. De är de overnaturliga organ vi behöver för bli förenad med Gud."  Men det tar tid å læra seg korleis ein skal nytta seg av desse dyder. Om igjen og om igjen må vi øva oss i tru, håp og kjærleik, og ofte har vi kjensla av å ikkje nå så mykje vidare.

Johannes av Korset gjev oss også her gode råd på vegen. I kapittel 21. mot slutten av Sjelens mørke natt skriv han om å forkle seg eller kle seg ut, dvs. ta på seg ei ny klesdrakt for  å løyna sin eigen klesdrakt og sitt eige vesen. Hensikten er todelt, dels for å visa  det ønske ein ber på om å vinna den personens gunst som ein elskar, dels for å unngå  fiendens blikk og kunna gjennomføra den planen ein har sett seg fore. Det ein kler seg i er dei tre teologale dyder, tru, håp og kjærleik. Johannes nyttar her konkrete og lett forståelege bilete, klesdrakter med ulik farge: kvitt, grønt og raudt

Først kler ein seg i kvitt som truas farge. " För att tilvinna sig både den Älskades gunst och föreningen med honom  kan själen inte ikläda sig något bättre än trons vita klädnad, ty den är begynnelsen och grundvalen varpå alla andra dygders klädnad vilar. Ty, som Apostelen säger, " utan tro är det omöjligt att täckas Gud"( Hebr. 11.6). Iført denne kvite drakta kan sjela fly igjennom nattas angst og mørke.  Utanpå denne kvite drakta kan vi så kle oss i ei grøn drakt, drakta til det Charles Peguy kallar den minste av dei tre søstrene, nemleg håpet.  "Och vandrar själen iförd denna gröna dräkt och klädnad, väl skyddad mot sin andra fiende, världen. Ty den helige Paulus kallar hoppet "frälsningens hjälm" ( 1. Tess 5.8).
Men enno manglar noko for " Över denne vita och gröna dräkt drar nu själen en annan, en röd, för att fullständiga och fullända hela förklädnaden, och skruden, hon ikläder sig nämligen nu en praktfull högröd toga, som symboliserar kärleken, den tredje teologale dygden."  

No er sjela ferdig kledd i dei tre teologale dyder, symbolisert med kvite, grøne og raude  klednadar. Men før det blir  og dei tre sjelskreftene, fornuft, minne og vilje underlagt trua, håpet og kjærleiken
Trua gjer forstanden tom og blind når det gjeld all naturleg kunnskap. Håpet gjer minnet tomt  og skiljer det frå alt ein kan eiga i dette livet. Kjærleiken  rensar viljen frå lyst og trong  etter det som ikkje er av Gud. Johannes avsluttar så kapittelet  med ei skildring av den store lukka sjela opplever  ved å kle seg i denne kvite, grøne og raude klednad og bera henne like til den dag ho når sitt etterlengta mål.

Oh dichosa ventura ( o coming of delight/ o lyckliga lott)




Tricolore, det italienske flagget. Her finn ein også dei tre fargane som symboliserar tru, håp og kjærleik.





lørdag 6. juli 2019

Serotonin

Den franske forfattaren Michel Houellebecq er sterkt omstridt i heimlandet, men bøkene hans sel i store opplag. Han provoserar til dei grader både i form og innhald, men mange opplever at han ser samfunnsutviklinga klarare enn dei fleste. Heilt frå debutromanen "Utvidelse av kampsonen" i 1994 har han teke opp dei store spørsmål i samfunnet, spørsmål som han nok meiner journalistar, forfattarar og politikarar snarare har dekka over enn avslørt. Det gjeld ikkje minst tapet av fellesskapsverdiar på alle plan i samfunnet, heilt frå kjernefamilien til statsstrukturen, noko han legg mykje av skulda for på den utskjelte 1968 generasjonen(hans foreldregenerasjon). Han tek og opp utfordringa med innvandring frå ikkje vestlege kulturar,  motsetningar mellom islam og kristendom ( i den forige boka Underkastelse), den frie seksualitetens innverknad  på kjærleik og parforhold, globaliseringa av økonomien,  utarminga av landsbygda og bondestanden i Europa. Det siste er eit sentralt tema i den siste boka hans "Serotonin", tittelen viser til det antidepressive medikamentet den desillusjonerte hovudpersonen går på. Florent- Claude Labrouste  er ein 46 årig agronom, han er som resten av Houellebecqs hovudpersonar ein mann som har nådd nullpunktet i livet, han er einsam, deprimert, han har tapt alt såvel kjærleik som livsmeining. I innleiinga av boka forlet han sin japanske sambuar utan å leggja att spor, han oppsøkjer ein av sine få vener, den adelege storbonden Aymeric. Samstundes lir han under tapet av sin store kjærleik i ungdomen, Camille, og han leitar henne opp. Det siste blir eit stort antiklimaks, men illustrera samstundes ein underliggjande metafysisk tematikk i romanen. Når han finn Camille, ser han at ho bur åleine med ein son på eit par år, Florent kjem på den absurde tanken å ta livet av guten for så å gjenforenast med den sørgjande mora. Han gjer naturleg  nok ikkje alvor av dette, men Houllebecq nyttar scenen der Florent har guten i krossen på kikkertsiktet som ein referanse  til den bibelske offertanken. Som Abraham ofrar ikkje Florent guten, men han ser  samstundes at han sjølv er fortapt og må døy. Men er det likevel ei von bak vonløyse, eit nærver bak det absolutte fråveret  ? Florent kjem på ei formulering som refererar til Romarbrevet 4.18, i den franske teksten står det med  referanse til Abraham: " Esperant contre toute esperance" - i den norske omsetjinga:"Endå alt håp var ute, heldt Abraham fast på håpet og trudde..."

Venen Aymeric blir eit symbol på det gamle Europa, adelen og bondestanden i forfall. Det går ikkje  bra med han, kona forlet han og tek med seg  døtrene, og han sit att med eit storgods til nedfalls og alkoholen. Under ein dramatisk bondedemonstrasjon tek han livet av seg offentleg. Boka kjem samstundes med  grasrotopprøret i Frankrike( dei gule vestane), og Houllebecq viser enno ein gong at han har ei nærast profetisk innsikt i det som rører seg i samfunnet.

Florent har på slutten av romanen isolert seg øvst i ei moderne høgblokk, her sit han som ein moderne "søylehelgen". Han er døyande av kjærleikssorg og meiningsløyse, ein representant for eit Frankrike og Europa i krise ? Illustrerande nok les han Thomas Manns roman"Trolldomsfjellet" som kan tolkast som ein prolog som leiar fram til den første store krisa i det tjuande hundreåret, Den første verdskrigen. Men så dukkar det opp nye tankar hos denne livstrøytte nihilisten, er det likevel von, er kjærleiken likevel eit prov på at det finst ein dimensjon utover dette meingslause her og no ? Forfattaren Kaj Skagen ser dette som den mystiske kjernen i roman i sin analyse som nyleg stod i vekeavisa Dag og Tid. Andre anmeldarar har tolka romanen reint politisk, og det er romanen også naturlegvis. Men det er vanskeleg å koma utanom det metafysiske aspektet når ein les sluttrefleksjonen til hovudpersonen. Kva  legg Michel Houellebecq i desse klart religiøse formuleringa ? Hos ein filosofisk idealist som ser idear og metafysikk som det som formar og undergrev sivilisasjonar, er det vanskeleg å tolka dette reint ironisk. Houellebecq er ingen religiøs person men han ser nokså sikkert   kristendomen som ein grunnleggjande fellesskapsverdi i Europa.
"Serotonin"  er ei bok ein bør lesa, men ein må klara  å sjå bak Houellebecqs folkelege og eksplisitt seksualisert formspråk. og sjå etter dei mange og meinigstunge laga han har lagt inn i romanen.

Her er sluttlinjene i romanen:

"Gud passer på oss, i virkeligheten, han han tenker på oss hvert øyeblikk som går, og han gir oss retningslinjer som iblant er helt presise. Disse blaff av kjærlighet som blusser opp i vårt bryst så vi mister pusten av det, disse visjonene, disse ekstasene, uforståelig i betraktning av vår biologisk natur, vår status som enkle primater, de er tegn som er ekstremt tydelige.

Og jeg forstår i dag hva Jesus Kristus mente, hans gjentatte oppgitthet over menneskenes forherdede hjerter. De har sett alle tegnene, og de akter ikke på dem. Må jeg virkelig i tillegg gi mitt liv for disse stakkars menneskene ? Er jeg virkelig nødt til å være til de grader klar og tydelig ?

Ja, det kan se sånn ut."





tirsdag 25. juni 2019

Ingøy

Vi er på veg med hurtigbåten frå Hammerfest til Ingøy ute i havgapet. Det bles ikkje mykje , men lange dønningar får båten til å gynga og enkelte vert sjøsjuke. Det er litt eksotisk for meg, eg har rett nok vore på Svalbard ein gong for lenge sidan , men aldri i Finnmark. Vi er framme i kveldinga, det er bare 6-7 grader og kald vind, det kjennest arktisk, 71 grader nord og Nordishavet rett imot. Etter kvart finn vi oss til rette på det tidlegare skuleinternatet som no fungerar som overnattingsstad.

Ingøy ligg to timar med båt frå Hammerfest, like sør for øya ligg den noko større Rolvsøy. Det er berre omlag 15 fastbuande her no, enno enkelte fiskarar sjølv om fiskebruka er nedlagt. Men her er turisme, fisketuristar frå Tyskland og Aust-Europa. Ingøy med sentrum Inga har framleis ein liten butikk for turistar og fastbuande, men det er ein stund sidan dette var eit levande lokalsamfunn. På 1500 talet var dette eit av dei to største fiskværa i Finnmark, og på 1800 talet var dette kommunesenter i Måsøy kommune, no er det i Havøysund vi finn administrasjon og helsesenter.
Vi overnattar der på veg heim, og blir kjørt rundt på sightseeing av velviljuge fastbuande!

Nord for Ingøy finn vi Fruholmen fyr som lenge var verdas nordlegaste bemanna fyr, men no automatisert, og så har vi Skandinavias høgste byggverk her, ei radiomast som hevar seg heile 362 meter opp over det arktiske landskapet som minnar meg om høgfjellet i sør. Forskjellen er kanskje bare at her veks moltene mykje tettare og i havnivå!

Mest alt av bygningar på Ingøy, inkludert kyrkja men ikkje likhuset, vart brent av tyskarane på slutten av krigen. Husa ber preg av å ha vorte sett opp i hast i dei tunge åra etter krigen. Kyrkja er bygd opp igjen og er noko av det første ein får auga på når ein kjem med båten frå Hammerfest eller Havøysund. På ei flate like  nedanfor  kyrkja finn vi gravplassen, gravsteinar som vitnar om slitsame liv for å overleva her opp. Fleire barnegraver på 1950 -1960 talet understrekar dette. Ingen barn døyr i Norge i dag, og vi gløymer fort at det berre er få ti år sidan dette ikkje var uvanleg, ulukker, drukning, infeksjonar.

Det blir fine dagar på Ingøy både fagleg og sosialt. Nytrekt torsk og fersk kongekrabbe set ein spiss på det heile!

















søndag 23. juni 2019

Corpus Christi

Corpus Christi - Festen for Kristi lekam og blod  kan førast tilbake til Mellomalderen og har vore ein fast tradisjon i katolske land. Dei siste åra har det også vore skakramentsprosesjon i mange norske byar. Her frå årets prosesjon i Kristiansand med St. Ansgar menighet. Prosesjon  gjennom byen med tre alter utandørs undervegs. Vakkert og inntrykksfullt denne fine sommardagen !











lørdag 22. juni 2019

Vardagsmystik

Biskop og kardinal Anders Arborelius skriv i eit reträttföredrag om "Vardagsmystik". Mystikk betyr at trua på Kristus blir integrert i våre liv og ber frukt. Her er eit kort utdrag med fokus på korleis Kristusmysteriet kan fylla våre liv.

" Ordet mystik innebär att mysteriet, trons mysterium, tron på Kristus, integreras i vårt liv och bär frukt. Det objektiv mysteriet, den tro vi bekänner på Jesus Kristus och hans frälsning, blir en erfarenhet och vårt sett att leva. Det är inte bara något vi tittar på utifrån, utan det blir den livsluft vi lever  av. Själva vår eksistens blir att få del av Kristusmysteriet och blir då mystik. Man talar om mystik i många sammanhang, men för oss kristna innebär det denna omdaning i Jesus Kristus. Vi skal som Elisabeth ( av Treenigheten) säger, förenas allt inneligare med honom, så att vi blir mer och mer lika honom. Det år en process som pågår ända sedan vi döptes, vare sig vi tänker på det eller inte. Genom dopet har Kristusmysteriet blivit en inre verklighet i oss, och vi har fått del av trons mysterium. Varje gång vi firar mässan bekänner vi efter konsekrationen:" Din död förkunnar vi Herre, och din uppståndelse  bekänner vi, till dess du återkommer i härlighet". Kristi död och uppståndelse är en inre verklighet i oss. Vi har del av dette hela tiden. Vi växer in mer och mer i föreningen med Jesus, om vi tar emot mysteriet, öppnar oss och låter det ske."





onsdag 19. juni 2019

Sankta Eugenia katolska församling

S:ta  Eugenia katolska församling ligg på Kungsträdgårdsgatan sentralt i Stockholm og vart grunnlagt i 1837 som ein av Sveriges første. Den noverande kyrkja  er frå 1982. Forsamlinga har over 10.000 medlemmer og når ein les S:ta Eugenia kyrkoblad får ein inntrykk av at dette er ein svært aktiv forsamling med mange aktivitetar. Dei fire prestane tilhøyrer jesuittordenen.
Sankta Eugenia var ein romersk martyr frå 200 talet, men forsamlinga har navn etter ein annan helgen  St. Eugenie d`Alsace som levde frå 700 - 735.
Sjølv om det ikkje er messe når eg vitjar kyrkja er det alltid fint å ta seg tid i ro framom sakramentet.
Etterpå går vi til kafeen som forsamlinga driv og drikk kaffi medan vi ventar på at den rikhaldige bokhandelen skal opna. Eg kjøper ei nyleg utgjeven bok med biskop og kardinal Anders Arborelius sine preiker og artiklar frå det siste året  etter at han vart utnemd til kardinal. Ser fram til å lesa den !









Församlingens kallelse
  • Vi i S:ta Eugenia utgör en mångkulturell katolsk församling i Stockholm.
  • Vår församlings huvud är Kristus som bygger upp oss till sin kropp genom en levande liturgi
  • och förnyar oss genom sitt ord och Kyrkans sakrament.
  • Vi är en trons gemenskap, utsänd till att förkunna Kristus i dialog med omvärlden.
  • Vi skall förmedla Guds kärlek till dem som söker och till dem som är utsatta i världen.
  • Vi öppnar oss för Andens gåvor.
  • Vänskap, lyhördhet och frimodighet skall känneteckna vår gemenskaps vittnesbörd.