Den heilage Thorlákr

I dag feirar vi minnedagen til Den heilage Thorlákr Thorkallsson av Skálholt.Han er Islands føtste helgen og vart i 1984 utnemd til Islands vernehelgen av pave Johannes Paul.Thorlákr vart prestevigd som heilt ung.Han studerte ved St.Victor klosteret i Paris frå 1156 til 1159 lik mange andre geistlege frå Nord-Europa.Han var tilbake på Island 1161.I 1168 grunnla han det første Augustinarklosteret på Island,og var den første abbed.Seinare grunnla han også eit nonnekloster.Han vart utnemd av Alltinget til biskop av Skálholt i 1174, året etter vart han vigd til biskop av erkebiskop Eystein i Nidaros. Island vart kristna tidleg på 1000 talet, landet hadde to bispedømme,Skálholt i sør frå 1056 og Hólar i nord frå 1106.Thorlákr var biskop fram til han døydde 23. desember 1193, seksti år gammal.Han vart omtala som audmjuk men handlekratig med særskilt omsorg for dei vanskelegstilt.Han forsvarte Kyrkjas lære noko som første til konflikt med stormenn på Island.Etter sin død vart han oppfatta som ein heilag mann,mirakel tilskreve hans forbøn vart samla i ei Jærteiknsbok som vart opplest på Alltinget.Hans relikviar vart overført til høgalteret på Skálholt 20 juli som vi minnes i dag. Det vart kalla Thorlákrmesse om sommaren, 23. desember var Thorlákrmesse om vinteren som også er markert på den norske primstaven. Det utsmykka relikvieskrinet forsvann ettert reformasjonen, men minne om denne heilage mannen vart halde i hevd lenge etter reformasjonen, og med ny aktualitet i vår tid. Ei rekkje kyrkjer i Nord-Europa, også i Norge vart vigd til Den heilage Thorlákr. Heilage Thorlákr av Skáholt be for oss! Kyrkja på Skálholt. Foto: Island travel

Dag og Tid

 

26. mars 1962 fylte den folkekjære amerikanske poeten Robert Frost 88 år. Livet går mot slutten, men først skal han bli æra som landets store poet. President Kennedy tek  imot Frost i Det kvite hus og tildeler han Congressional Medal, ein høgt verdsett utmerking. Seinare på dagen er han æresgjest ved middagen i The Pan American Union i Washington. Den siste diktsamlinga hans «In the Clearing» vert publisert. USA  på byrjinga av 1960-talet visste å verdsetja sine forfattarar!

20. januar året før vart John F. Kennedy innsett som president. Robert Frost er blitt spurt om å framføra eit dikt under seremonien, det er første gong ein poet får ein slik ærefull førespurnad. Han har skreve eit lengre dikt, men skarpt sollys og iskald vind fører til at den aldrande Frost les det kortare diktet “The Gift Outright”. Omsett til norsk av Karin Haugane med tittelen “Den fullstendige gaven”.

Eg ser ikkje for meg at til dømes Joy Harjo eller Joyce Sutphen, to framståande amerikanske poetar, vert invitert til det Det kvite hus i dag. Men kanskje kjem det  nye tider? Diktet Frost hadde tenkte å framføra denne januardagen i 1961 sluttar slik: “ Firm in our free beliefs without dismay/ In any game the nation want to play/A golden  age of poetry and power/ Of which this noonday's the beginning hour”.

Innlegg i vekeavisa Dag og Tid 17.juli

Katolisisme i Persiagulfen

 Landa på Den arabiske halvøya er alle muslimske og ein finn ikkje gamle kristne minoritetar slik tilfellet er i Irak, Syria og Libanon. Det var kristne her på 300 talet, men då islam overtok på 600 talet forsvann dei gradvis. Dei siste tiåra har mange arbeidssøkjande kome til arabiske land, mange av dei har katolsk bakgrunn. Dei kjem frå Fillipinene, India, Libanon, afrikanske og europeiske land, men har eit  felles ønskje om å praktisera si katolske tru. Spesielt Dei sameinte arabiske emirata har vist seg positive til  nye kyrkjebygg og kristen aktivitet. Ein reknar med at det er omlag ein million katolikkar i landet, det svarer til omlag 10% av innbyggarane. Det er over ti kyrkjer og eit rikt liturgisk liv med daglege messer på ulike språk. Pave Frans vitja landet i 2019, og hadde samtalar med muslimske leiarar og landets kronprins. 5. februar feira han messe på sportsstadium med 135000 truande tilstades.

Utlenlandske kristne kan altså fritt praktisera sin religion i dette muslimske landet, men kva med innfødte som ønskjer å konvertera? Det er nok også her vanskeleg kanskje i større grad i forhold til familien enn styresmaktene. Det er likevel mange historiar om tidlegare muslimar som søkjer ei kristen tru. Interessant er det at Jomfru Maria som og blir æra av muslimar og er nevnt fleire stader i Koranen, har blitt ein inngangsport til ei levande tru på sonen Jesus Kristus. Maria gjer det ho alltid har gjort, ho viser oss vegen til frelsa i Kristus! La oss be om Marias hjelp for alle i muslimske land som søkjer kristen tru!

Vår Frue av Lourdes utanfor kyrkja St. Mary i Dubai.

Foto: EWTN

St. Hans

 

St. Hans

24. juni feirer vi St. Hans til minne om døperen Johannes fødsel. Det er nøyaktig seks måneder før festen for Jesu fødsel. Ved siden av Jomfru Maria er Johannes den eneste helgen som feires på fødselsdagen ikke dødsdagen. Dagen har ulike betegnelser fra gammelt av og var avmerket på primstaven: Jonsok – Jonsvake – Jonsmesse. Det er også den eneste helgendagen som fremdeles blir markert i det sekulære Norge, om enn ribbet for religiøst innhold. Johannes er profeten som går foran og peker på han som skal komme med frelse til verden. Allerede i sin mor Elisabets liv fryder han seg over Jomfru Marias hilsen da hun kommer til Elisabet og Sakarjas bolig i Juda. Senere uttaler han seg i klare ord: «Vend om for himlenes rike er nær. – Se der er Guds lam som bærer verdens synder.» Johannes ble fengslet og henrettet under kong Herodes, en hendelse hyppig fremstilt i kunsthistorien.

St. Hans har vært en populær festdag helt fra 300 tallet. Navnet Johannes i ulike former er et hyppig brukt guttenavn, i Norge: Hans, Jon, Johan, i England: John, I Frankrike; Jean, i Spania: Juan, i Italia: Giovanni.

(St. Ansgar nytt juni 2026)

Servant of God Pedro Ballaster

 Vi har i det siste  sett ein markert auke i unge menn og kvinner som søkjer Den katolske kyrkja. Rekordmange vart døypt sist påskenatt, såvel i Australia, USA og Europa. Dette har nok fleire årsaker, i ei verd der alt flyt og moralske grenser forsvinn føler nok mange på eit stort tomrom, og dei leiter etter eit fastare fundament i livet sitt.Som katolske kristne trur vi og at Den Heilage Ande er verksam blant alle  dei som søkjer ei meining i livet. Fleire nye unge helgenar som føredøme og forbedarar fører og unge til Kyrkja. I fjor heilagkåra pave Leo to unge italienske menn, Pier Georgio Frassati og Carlo Acutis, og for fleire andre er det opna ein saligkåringsprosess og dei er erklært som Guds tjenar, det første steget til å bli helgenkåra.Eit døme på det er ein ung mann frå England, Pedro Ballester Arenas. Han vart fødd i Manchester 22. mai 1996 som den eldste av tre brødre. Foreldrene kom frå Spania, dei var djupt truande katolikkar og medlemmer i organisasjonen Opus Dei. Opus Dei vart  grunnlagt i Madrid i 1928 av  presten Josemaria Escriva, og har som målsetting at dagleglivets arbeid skal åpna opp for å møta Gud og tjena sine medmennesker. Pedro vart og medlem av Opus Dei frå 2013.

Lik Den heilage Carlo Acutis viste Pedro seg tidleg som eit uvanleg fromt barn. Han var sosial , vennekjær, og viste alltid uvanleg omsorg for alle rundt seg. Han var klar på si tru, og påverka andre i sin omgangskrets til å ta trua på alvor. I 2014 byrja han å studera kjemi, men fekk etter kort tid kraftige ryggsmerter som viste seg å vera langtkomen beinkreft i bekkenet. Dei neste åra vart prega av behandlinga og sjukdomen som i lange periodar var svært smertefull.Pedro klarte å halda fast på trua og sjå ei meining i det han mått gjennomgå.Han opplevde at hans liding var for Kristus og Kyrkja som Paulus skriv i brevet til Kolossarane 1:24.

“No gleder eg meg over det eg må lida for dykk, og det som enno manglar i Kristi lidingar, det utfyller eg med min eigen kropp; eg lid for hans kropp, som er kyrkja.”

Pedro døydde av sjukdomen 13. januar 2018. Som for dei to andre eg innleiingsvis nemnde vart han etter kvart sett på som ein heilag mann av mange. I mai i år vart det så starte ein heilagkåringsprosess.

Guds tjener  Pedro Ballaster be for oss!

                                                   Foto:WordPress.com

Poesi i det kvite hus

 Eg har alt skreve litt om den folkekjære amerikanske poeten Robert Frost. 26. mars 1962 fyller han 88 år, og har knapt eit år igjen å leva. Han blir æra som den store amerikanske poeten denne dagen, president Kennedy tek imot han i Det kvite hus og tildeler han Congressional Medal, ein høgthengande utmerking. Seinare på dagen er han æresgjest ved middagen i The Pan American Union i Washington.Ikkje nok med det, hans første diktsamling på 15 år “In the Clearing “, som og blir hans siste, kjem ut. Alt dette viste at USA  på byrjinga av 1960-talet visste å verdsetja sine forfattarar!

20. januar året før vart John F. Kennedy innsett som amerikansk president. Robert Frost som den første amerikanske poet er blitt spurt om å resitera eit av sine dikt denne viktige dagen.Han har skreve eit lengre dikt for dette høvet, men skarpt sollys og iskald vind fører til at den aldrande Frost må lesa det kortare diktet “The Gift Outright”- “Den fullstendige gaven” i Karin Hauganes norske omsetjing. Det byrjar slik:” Dette landet var vårt før vi var landets/Det var vårt land i mer enn hundre år/Før vi var landets folk”.

Eg ser ikkje for meg at til dømes Joy Harjo eller Joyce Sutphen, to framståande kvinnelege poetar, vert invitert til det Det kvite hus i dag. Men kanskje kjem det eingong nye tider. Diktet Frost hadde tenkt å framføra den kalde januardagen i 1961 sluttar slik: “ Firm in our free beliefs without dismay/ In any game the nation want to play/A golden  age of poetry and power/ Of which this noonday's the beginning hour”.

The Road Not Taken

 "The Road not taken" av den amerikanske poeten Robert Frost ( 1874 -1963) er eit av dei meste kjente dikt frå forige hundreår. Det er omsett til norsk av  Karin Haugane med tittelen "Veien jeg ikke tok". Diktet vart skreve i 1915 under eit opphald i England, han skal ha blitt inspirert då han var ute og gjekk tur i skogen med venen Edward Thomas som seinare fall i krigen. Symbolikken er enkel og allmenn, Frost skildrar dei val vi alle gjer i livet. Kva om vi tok ein annan veg då for lenge sidan ? Robert Frost var ein jordnær og kunnskapsrik poet som levde på den amerikanske landsbygda der han henatr mykje av sin tena frå. Han var ein populær forfattar som fekk ein stor lesarskare  alt frå først diktsamlinga "A Boy`s Will" som kom i 1913.

The Road not taken.

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back.

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I—
I took the one less traveled by,
And that has made all the differerence.

(Veien jeg ikke tok.

To veier skilte lag i høstgul skog

Og lei for valget mellom de to

Vandrer som jeg er, stod jeg en stund

Og fulgte en så langt øye så

Til den svingte av mot lyngkledd mo;

Så tok jeg den andre, like godt,

Og hadde kanskje trukket beste lodd

For den var tilvokst og ønsket tråkk;

Selv om folk hadde gått begge to

Var sporene her blitt overgrodd,

Begge lå i samme morgenlys da

I løv ingen hadde tråkket ned.

Å, jeg tar den første en annen dag!

Siden jeg vet at veier ofte tar av,

Tvilte jeg på om vi møttes mer.

En gang, et sted, årevis fra nå

Vil jeg sukke og si hva som gjaldt:

En vei delte seg i en skog, og så -

Valgt jeg den som var gått av få,

Og den forskjellen har avgjort alt.)